Waarde in de stad

12-09-2010 - door PvdA gedeputeerde Dick Buursink

Overal in onze steden en dorpen zijn plekken waar we herinneringen aan hebben. Dat maakt zo’n dorp of stad ook interessant. Juist de verhalen van een plek accentueren die plek. Het zijn ook vaak de plekken waar bezoekers en bewoners waarde aan toekennen.

Het Bergkwartier in Deventer met haar geschiedenis - verbeeldt tijdens de Dickens festivals - maakt dat gebied bijzonder en creëert waarde. Mensen willen er graag wonen en de prijzen van onroerend goed stijgen. In veel gemeenten wordt dat niet als vanzelfsprekend op zijn waarde geschat.

Industrieel erfgoed, panden met een historie, ze worden vaak gezien als een kostenpost en niet als een kans om waarde in een omgeving te creëren. Die twijfel bij gemeentebestuurders en eigenaren is vaak de oorzaak van langdurige leegstand van vrijkomende gebouwen, met verloedering als gevolg. Die verloedering maakt de druk vanuit de omgeving om zo’n monument dan maar te slopen groter. In mijn eigen stad Enschede zijn veel mensen die, als ze foto’s van vroeger zien en van bijzondere panden, verzuchten dat het gemeentebestuur wel eens zuiniger had mogen zijn.

Ik weet niet of het bewust beleid is van zo’n bestuur, om leegstand tot verloedering en ten slotte tot afbraak te laten leiden. De Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed, Fons Asselbergs, roept alle bestuurders op voor het vrijkomen van monumentale panden al na te denken over nieuwe functies.

In Zwolle is een groep mensen die met lede ogen de verloedering van de leegstaande Oude Ambachtschool waarnam een stap gezet. Burgerlijke ongehoorzaamheid leidde tot het kraken van het pand door een groep kunstenaars op zoek naar betaalbare werkruimte.
Al snel werd het de ook de doelstelling om het pand, ook vanwege de monumentale waarde, te behouden. Een lang verhaal kort makend, na veel gesteggel met de gemeente Zwolle is uiteindelijk een woningcorporatie bereid gevonden het pand aan te kopen, en er een nieuwe bestemming aan te geven.

Met financiële steun van provincie en gemeente zijn er mooie stadsappartementen gemaakt met op de benedenverdieping ruimte voor werkplaatsen voor kunstenaars. Dat is voor een levendige stad een fantastische ontwikkeling. Een bijzonder pand blijft behouden. Er wordt voor de doelgroep inwoners die stedelijk willen wonen, in een bijzonder gebouw met afwijkende vormgeving, een unieke plek geboden. Kunstenaars die op hun beurt vaak iets toevoegen aan een omgeving vinden er hun werk- en presentatieplek.

Het is mooi dat een groep ‘dwarsliggers’ opnieuw iets in gang gezet heeft, waarmee cultuur-historische waarde behouden is gebleven, en een interessante toevoeging aan de stad is georganiseerd. Grote steden hebben dit soort ‘dwarsdenkers’ die handelen nodig om beter na te denken over de waarde van erfgoed.

Zwolle mag die groep en die actieve corporatie dankbaar zijn.