Waar regels regeren, en akkoorden zijn dichtgetimmerd!?

Het is wel een beetje ‘thuiskomen’. Volksvertegenwoordiger zijn in de provincie. Niet meer achter de GS tafel maar Statenlid. Het is een nuttige activiteit als je betrokken bent bij de samenleving.
 
Ik heb me als consulent voor het VNG-programma rond Dualisme in een vorige baan bezig gehouden met de werkwijze van gemeenteraden. Een aanbeveling die ik altijd heb uitgedragen is dat het bestuur (Gemeenteraad of Provinciale Staten) zich niet al te zeer moest bezig houden met politiseren van het werk. Mijn stelling is nog steeds dat een ernstig verdeeld en gepolitiseerd bestuur weinig effectief is in het uitzetten van de kaders, waarbinnen het dagelijks bestuur het beleid moet uitvoeren.

Steeds meer ontaardt besturen dan in het kopiëren van het parlement, met een coalitieclub en een oppositie. Wezensvreemd voor het bestuur van een gemeente of provincie. Provinciale Staten moeten gewoon samen de provincie besturen, en dat doen wat voor de ontwikkeling van de provincie goed is. Daarbij kun je van mening verschillen over wat precies een goede aanpak of maatregel is, maar samen moet je een lijn uit zetten. Dat betekent uitwisselen van meningen, discussie en vervolgens een meerderheid voor een gezaghebbend standpunt organiseren.
 
We zien te vaak dat partijen zich al van te voren ingraven. Eigenlijk staat men niet meer open voor opvattingen van anderen. Nog beroerder wordt het als de lijnen uitgezet worden door het dagelijks bestuur, en politieke partijen zich door hun dagelijks bestuurder laten dwingen om steun te verlenen. Ergerlijk is het als coalitieonderhandelingen door zittende GS leden worden gevoerd die hun eigen agenda in het coalitieakkoord vastleggen, en vervolgens een meerderheid in PS dwingen dat akkoord uit te voeren.

In Overijssel heeft de kleinst mogelijke meerderheid zich verplicht aan een programma waarmee de groots mogelijke minderheid buiten spel gezet kan worden. Ruim 450 miljoen euro in wegen investeren is een gotspe. Daar zou in een open discussie in Provinciale Staten, in een afweging tussen allerlei noodzakelijke investeringen, nooit voor gekozen zijn. Dit soort akkoorden leidt eigenlijk per definitie tot een gepolitiseerd bestuur waardoor P.S. zich zelf monddood maakt. Feitelijk dus in strijd met de uitgangspunten van zorgvuldig bestuur zoals in de provinciewet vastgelegd. 

Om open discussies te kunnen voeren is een bepaalde attitude nodig. Open gedachtevorming, discussies (wat mij betreft op het scherpst van de snee) en dan gezaghebbend keuzes maken, dat zou de inzet moeten zijn. Dat vraagt ruimte voor discussie. Dat vraagt flexibiliteit en een tijdige en goede agendering. Mij valt op dat P.S. zichzelf wel erg in de klem zet van allerlei procedures en regels. Strakke spreektijd, niet meer dan één spreker per partij per onderwerp, amper echt ruimte voor interrupties, geen directe reactiemogelijkheid en scherpe discussie, schriftelijk aanmelden van rondvraagpunten? Ik ben er eigenlijk te anarchistisch voor, maar erger is dat debat zo niet lekker van de grond komt. 

Daar zou wel eens een discussie aan gewaagd kunnen worden.