tegen verkoop Essent

Een alternatief PvdA geluid in Overijssel

07-05-2009 - door PvdA Statenlid Ineke Baas

Je moet goede redenen hebben om tegen de meerderheid van je fractie te stemmen. Maar je moet ook heel goede argumenten hebben om Essent te verkopen aan RWE. En daar pleitte voor mij van meet af aan het nodige tégen. De volgende argumenten speelden voor mij een rol:

-Ten eerste het Nuts argument: energievoorzining moet niet louter commercieel zijn. Markten falen en wet- en regelgeving geeft niet altijd voldoende garantie bij instellingen die primair een commercieel doel hebben;

- Dan het gebrek aan alternatieven: de keuze was verkoop aan RWE of verkoop aan RWE. Wat valt er te zeggen over de alternatieven? Waarom is daarover niets aan de betrokken Provinciale Staten voorgelegd? De verloving met RWE was bovendien een opmerkelijke stap naar een geheel ander type partner, na de jammerlijk mislukte fusieonderhandelingen met Nuon. Dat laatste was naar mijn idee een evenwichtige fusie tussen gelijkwaardige partijen geweest;

- Het milieu -argument: RWE heeft een vervuilend verleden, een vervuilend heden en een vervuilende toekomst, in weerwil van de duurzame intenties. RWE zal in Nederland grote investeringen doen. Maar wat ze met de linkerhand met duurzame ontwikkeling van plan is, geeft ze met haar rechterhand weg met de bouw van vervuilende kolen- en kernenergiecentrales. Het opbergen van de af te vangen CO2 is nog niet geregeld. Kerncentrales komen nu in oostelijker EU-landen waar het wat soepeler gesteld is met de wet van behoud van ellende. Maar als we Europees moeten denken, het gaat tenslotte steeds om de Europese schaal van de energiemarkt, moeten de milieueffecten elders in Europa ons ook een zorg zijn;

- Aandeelhouderschap geen overheidstaak? Nee, niet als je vooral bedrijfseconomisch met de directie meedenkt. Het toekomstgerichte argument van duurzame ontwikkeling en vermindering van CO2 en andere onfrisse uitstoot is vanuit het publieke belang op termijn minstens zo belangrijk. Daar zijn investeringen voor nodig, die ook Essent uit commerciële overwegingen niet op grote schaal deed. Sterker nog: Essent ontrok zich eraan bij het warmtenet in Hengelo omdat de rentabiliteit nog onzeker was. Publieke aandeelhouders hebben daar wel wat kansen laten liggen.

- Wat me pijnlijk verbaast aan publieke aandeelhouders zoals gedeputeerden en wethouders, is dat we nogal eenzijdige bedrijfseconomische redenen krijgen aangereikt om Essent nu aan RWE te verkopen. De overheid als aandeelhouder is nu juist aangesteld om verder te kijken dan bedrijfseconomische overwegingen op korte termijn alleen, maar ook de belangen op langere termijn goed in de gaten te houden;

- Het bedrijfseconomische argument: Gaan de aandelen Essent wel dalen met de wellicht stijgende energieprijzen, zoals wordt aangegeven in menig pleidooi vóór verkoop nu? ;

- Waar nu overal doordringt dat de verwachting van de zegeningen van schaalvergroting, megafusering en marktwerking een speurtocht bleek naar de nieuwe kleren van de keizer (zorgsector, scholen, verzekeringen en niet te vergeten banken), is het verwonderlijk dat juist die argumenten zo zwaar wegen voor de overname van Essent door een gigant als RWE. Waarom zou hier schaalvergroting en versterkte marktwerking nog wèl de oplossing voor alle problemen zijn?;

- De toekomst voor duurzame energie is juist decentrale opwekking (zon- en windenergie). Dat feit pleit eens temeer eerder tégen de schaalvergroting en aansturing van nutsbedrijven vanuit een hoofddirectie in Verweggistan;

- Wat staat ons nog te wachten met de riskante Cross Border Leases in de VS? ;

- RWE wordt voor 50% economisch aandeelhouder van Borsele, dus krijgt ook in Nederland op dit terrein een flinke vinger in de pap;

- In Duitsland werken gemeenten samen om aandelen RWE in overheidshanden te krijgen voor een greep op de ontwikkelingen, in Nederland wil de overheid er in meerderheid van af. Is dat wel verstandig?;

- Op korte termijn kunnen nog wel wat garanties afgedwongen worden, bijvoorbeeld over werkgelegenheid in Nederland, maar op langere termijn?;

- En last but not least: met welke andere aandeelhouders krijgt de verkochte bruid Essent nog te maken? Gazprom is nu voor 5% aandeelhouder. Blijft dat zo? Wat doen hedgefunds nog met RWE?

Maar toch, àls we in de provinciale Staten nou eens voor elkaar konden krijgen dat er een héél harde toezegging komt voor een Overijssels nutsbedrijf dat zich op duurzame ontwikkeling richt? Dat een samenwerking van Twence en Rova maakt dat de doelstelling van een CO2-reductie in Overijssel niet in 2020 maar al in 2017 wordt gehaald. Zou dat niet zalig zijn?

Als we dat kunnen bereiken, was er dan niet veel gewonnen, ondanks alles?

Mijn instemming met die deal voelde een beetje als het verkopen van de ziel aan de duvel. Maar het was voor het goede doel. Uit pragmatische overwegingen zegde ik dus toe mee te stemmen met de fractie, ik gunde dit voorstel het voordeel van ernstige twijfel.

Toen de motie die dit voorstel tot CO2 reductie moest vastleggen in stemming werd gebracht, maakte de uitleg die gedeputeerde Theo rietkerk (CDA) er aan gaf, dat de moed mij en andere fractieleden alsnog in de schoenen zonk. Zijn interpretatie van de motie was niet de mijne.

De andere twijfelaars stemden toch voor. De balans van de twijfel sloeg voor mij door naar ‘tegen’. Onder die onzekere voorwaarden wogen alle argumenten tegen verkoop voor mij toch stuk zwaarder.

Collega-Statenlid Nick Zwart is steeds tegen verkoop gebleven.